undertheshadow0

Przez dziurę w ścianie. [„Under the Shadow”, 2016]

     Teheran, czasy ucisku kulturalnego i religijnego. Na tle wojny iracko-irańskiej przedstawiona zostaje historia Shideh (Narges Rashidi) – młodej mamy, studentki wydalonej z uczelni ze względu na zaangażowanie w aktywizm lewicowy. Kobieta z cichą dezaprobatą przygląda się zmianom, jakim uległ Iran. Porewolucyjne wymogi rządu zabraniają jej pokazywania się na ulicy nieodzianej w hidżab, a sąsiedzi z trudem tolerują fakt, że potrafi ona prowadzić samochód. Mąż Shideh, lekarz wojskowy, zostaje oddelegowany na terytorium najcięższego sporu wojennego. Pogrążona w apatii, skłócona z życiem bohaterka poznaje, czym jest opuszczenie. Towarzyszy jej wprawdzie córka – kilkulatka z wybujałą fantazją – choć obecność dziewczynki bardziej Shideh frustruje niż cieszy. Gdy nieopodal rozbija się rakieta, okolica pustoszeje. Mała Dorsa wymyśla sobie niewidzialnego przyjaciela. A może wcale nie musi go wymyślać?

undertheshadow1

     „Under the Shadow”, pełnometrażowy debiut Babaka Anvariego, to połączenie horroru nadnaturalnego oraz kina obyczajowego z wyraźnym zacięciem socjologicznym. Nie powinien interesować widzów fakt, czy Anvari jest feministą oraz czy jego fabuła stanowić ma sprzeciw wobec arabskiej dominacji na terenie Iranu. Ważniejsze okazują się ambicje początkującego reżysera, który potencjalnie szablonowej opowieści wywodzącej się z mitologii bliskowschodniej nadał charakter zaskakująco uniwersalny. Parę lat temu weteran sceny horroru, Tobe Hooper, nakręcił nieudany film o Dżinnie, w którym upiorowi poświęcono zbyt dużo uwagi. U Anvariego orientalny demon, choć straszy, nie przeraża tak, jak widok upadającego społeczeństwa, z trudem walczącego o oddech w najbardziej znojnych czasach. Jest w „Under the Shadow” świetna scena, w której Shideh zostaje niemal skazana na baty, bo śmiała uciec z miejsca zagrożenia (tj. nawiedzonego mieszkania) nieosłonięta od stóp do głów chustą. Film – skromna, introwertyczna koprodukcja Kataru, Jordanii i Wielkiej Brytanii – stanowi porażający portret kobiecej opresji, a zarazem alegorię złamanego narodu. Popękane ściany budynku zamieszkanego przez Shideh służą za zwierciadło dla wewnętrznych demonów zgnębionych teherańczyków.

     Znajomym, wydawałoby się, tropom fabularnym Anvari nadaje nietypowy kontekst. Jego projekt, choć prowokacyjny, nigdy nie jest trywialny: finalnie urasta do rangi dramatu grozy na miarę „Babadooka” lub „Pozwól mi wejść”. Sposób prowadzenia akcji, jakim legitymuje się pochodzący z Iranu artysta, jego metody wzmagania grozy, wreszcie przedstawienie sylwetek niejednowymiarowych, umęczonych postaci nijak nie sugerują, że „Under the Shadow” to projekt laika. Nie dziwi fakt, że obraz ubiega się o nominację do Oscara w kategorii „najlepszy film nieanglojęzyczny”.

undertheshadow2

08

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s